Τί είναι τα κούλουμα και γιατί τα γιορτάζουμε;

Χαρά Μπαξεβάνη

Χαρά Μπαξεβάνη

Share on facebook
Share on twitter


Σίγουρα, όλοι μας ως παιδιά έχουμε βρεθεί ανήμερα Καθαρά Δευτέρα στην εξοχή με τους γονείς, με φίλους ή συγγενείς. Όλοι έχουμε βρεθεί ως παιδιά στην εξοχή να πετάμε χαρταετό, να τρέχουμε και να χορεύουμε. Αναμφισβήτητα, ήταν μία όμορφη στιγμή των παιδικών μας χρόνων και ήμασταν τυχεροί όσοι την ζήσαμε. Μάλλον, όμως, κανείς μας δεν ήξερε ότι αυτή η “γιορτή” ονομάζεται Κούλουμα και είναι μέρος της παράδοσής μας. Ούτε αναρωτήθηκε, μάλλον, ποτέ κανείς τί είναι και γιατί γιορτάζουμε τα Κούλουμα, μιας που στο σχολείο, πάντα όταν γινόταν αυτό το μάθημα, εμείς είτε φτιάχναμε κουλουράκια, είτε ζωγραφίζαμε εκείνη την χάρτινη Κυρά-Σαρακοστή με την παραδοσιακή φορεσιά και τα πολλά πόδια!

κούλουμα

Τί είναι, λοιπόν, τα Κούλουμα;

Τα Κούλουμα είναι, ουσιαστικά, ο εορτασμός της Καθαράς Δευτέρας στην εξοχή, κυρίως σε οικογενειακό περιβάλλον, με τη συνοδεία μουσικής και παραδοσιακών, νηστίσιμων (ή σαρακοστιανών) εδεσμάτων, όπως ο ταραμάς, η λαγάνα, τα ντολμαδάκια από αμπελόφυλλο (γιαλαντζί), θαλασσινά (καλαμαράκια, χταπόδι κλπ.), ελιές, τουρσί, χαλβά και φασολάδα χωρίς λάδι. Πρόκειται για μία θρησκευτική γιορτή, που συμβολίζει τη λήξη της αποκριάς και σηματοδοτεί την έναρξη της Μεγάλης Σαρακοστής. Κατά την εκκλησιαστική παράδοση, είναι η μεγαλύτερη νηστεία, που οδηγεί στην γιορτή του Πάσχα.

Η λέξη “Κούλουμα” χρησιμοποιείται σχεδόν σε όλη την Ελλάδα, η ετυμολογία της, όμως, δεν έχει διευκρινιστεί ακόμη πλήρως. Πολλοί υποστηρίζουν πως είναι λατινογενής. Παρόλα αυτά, ο εορτασμός των Κούλουμων, φαίνεται ότι κρατάει από πολύ παλιά, ήδη πριν την έναρξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και γιορταζόταν από ολόκληρο τον ελληνισμό, εγχώριο και μη. Έτσι, στην Κωνσταντινούπολη, επέλεγαν έναν από τους 7 λόφους της Πόλης κι εκεί γιόρταζαν την αποκριά και τα Κούλουμα. Συγκεκριμένα, στον λόφο όπου υπήρχε ο οικισμός με την μεγαλύτερο ελληνικό πληθυσμό, τα Ταταύλα. Στην Αθήνα, από την άλλη, κατά παράδοση τα Κούλουμα εορτάζονταν στο Λόφο Του Φιλοπάππου, όπου οι Αθηναίοι έτρωγαν κι έπιναν καθισμένοι στους βράχους μέχρι τη δύση του ήλιου. Το σούρουπο, όλοι οι Ρουμελιώτες γαλατάδες της Αθήνας, έστηναν χορό (κυρίως τσάμικο) γύρω από τους Στύλους του Ολυμπίου Διος, παρουσία των βασιλέων και πλήθους κόσμου.

Τα Κούλουμα εορτάζονται σε όλες τις πόλεις της Ελλάδας, μαζί με το κύριο έθιμο της ημέρας, το πετάγμα του χαρταετού. Ειδικότερα, στην Αθήνα με την ιστορική συνέχεια της παρουσίας του ανώτατου άρχοντα, τονίζεται ιδιαίτερα η λαογραφική αξία του εθίμου αυτού στο Λόφο του Φιλοπάππου.

κούλουμα

Διάβασε επίσης!

ThinkBiz Academy 2022 “Scaling Elements” | 13 & 14/05/2022

Ψήφισε το καλύτερο άρθρο για το μήνα...